Gigantyczne mikroby - Giant Microbes

Angina (Streptococcus)

Nikt z nas z pewnością nie chciałby zachorować na anginę, chyba że byłby to jeden z naszych gigantycznych mikrobów. Sam się przekonaj, że Streptokok nie jest tylko zwyczajnym bakcylem, ale może być też wspaniałym przyjacielem, przynajmniej w naszej wersji!

Bakteriofag T4 (T4 Bacteriophage)

Prawdziwy specjalista, który zawsze pochwyci swoją ofiarę. Złapałeś bakterie - przedstaw im Faga, Bakteriofaga.

T4 może wyglądać jak coś rodem z filmu science fiction, ale jeśli jesteś bakterią E.coli, T4 może być czymś z twoich nocnych koszmarów.

Biała krwinka (leukocyt) (Leukocyte)

"Biały rycerz" zawsze stoi na straży twojego ciała.

Krwinki białe zwane leukocytami (z greckiego „białe komórki") są rycerzami twojego organizmu. Jeśli wrogie zarodki przedostaną się do twojego organizmu, białe krwinki spieszą na ratunek i walczą na śmierć i życie.

Borelioza (Borrelia burgdorferi)

Czujesz się słaby i zmęczony? Coś Cię boli? Ten mikrob przyjaźni się z kleszczami i atakuje głównie w miejscach, w których spędzasz swój urlop. Miej oko na kleszcza.

Po raz pierwszy rozpoznana w 1970 roku w Stanach Zjednoczonych w pobliżu Lome, w stanie Connecticut, borelioza jest obecnie jedyną z najczęściej zgłaszanych chorób przenoszonych przez kleszcza.

Chlamydia (Chlamydia trachomatis)

Zobacz mikroorganizmy, które wygrywają z rzeżączką, są około dziesięć razy częstsze. Poznaj ich reguły.

Chlamydiozy są prawdopodobnie najczęściej spotykaną chorobą przenoszoną drogą płciową, chociaż zwykle są niedoceniane. Do objawów choroby należą upławy. pieczenie, nieuzasadnione krwawienie, ból i nudności, więc łatwo można je pomylić z objawami rzeżączki. Ponadto u prawie trzech czwartych kobiet i połowy mężczyzn chlamydiozy występuje bezobjawowo.

Czerwona krwinka (Erythrocyte)

Właśnie masz okazję zostać Honorowym Dawcą pluszowych erytrocytów.

Czerwone ciałko krwi, zwane też erytrocytem, zawiera hemoglobinę, która ma zdolność przenoszenia w organizmie tlenu i dwutlenku węgla. "Erythro" oznacza w języku greckim „czerwony", a „cyto" lub „cyt" - "komórka". To hemoglobina nadaje krwinkom ich charakterystyczne zabarwienie. Kiedy zawiera dużo tlenu, jest czerwonawa, kiedy zawiera niewiele, jest ciemniejsza i niebieskawa.

Czerwonka (Shigella)

Może być zabawnie jeśli dostaniesz czerwonkę, ale tylko pod warunkiem, że będzie to nasz pluszowy mikrob. A ten zdecydowanie doradzi, jak trzymać się z daleka od swoich przyrodnich braci.

Często ból brzucha powoduje gaz lub kwas w żołądku. Do innych przyczyn należą mikroorganizmy. Jednym z częstszych winowajców są pałeczki Shigelli. Występują szczególnie często w krajach rozwijających się i często są przyczyną chorób turystów.

Drożdże piwne (Saccharomyces cerevisiae)

To przez nich ludzie od wieków wołają: chleba i igrzysk!

Już od przynajmniej sześciu tysięcy lat drożdże Saccharomyces cerevisiae wykorzystuje się do produkcji piwa i chleba (jest to również jeden z gatunków drożdży wykorzystywanych przy produkcji wina)! Choć łacińskie miano tego rodzaju drożdży oznacza "cukrowe grzyby piwne", to równie często jak w browarnictwie, gatunek ten znajduje zastosowanie w badaniach medycznych, ponieważ jest tani i rośnie bardzo szybko. Jedna komórka tego grzyba potrafi rozmnożyć się aż do miliona zaledwie w przeciągu sześciu godzin, a w jednej kropli wody może kryć się aż pięć milionów komórek!

Dur brzuszny (Salmonella typhi)

Co mieli wspólnego; Perykles, Aleksander Wielki, Wilhelm Zdobywca? Tyfusowa Maria wie...

Po trwającym zwykle tydzień lub dwa okresie inkubacji bakteria Salmonella typhi wywołuje dur brzuszny, objawiający sie krwawą wysypką na klatce piersiowej i brzuchu, owrzodzeniami jelit oraz wyjątkowo wysoką gorączką, która może trwać nawet ponad miesiąc. Nieleczony dur brzuszny w 20% przypadków kończy się śmiercią.

Na szczęście w dzisiejszych czasach dysponujemy szczepionkami, których skuteczność sięga 70%. Co więcej, dur brzuszny można leczyć antybiotykami, choć bywa, że jest on na nie odporny...

E.coli (Escherichia coli)

Upewnij się, czy przy twoim grillowaniu wszyscy goście są mile widziani. E.coli mogą się szwendać!

Bakterie Escherichia coli zostały zidentyfikowane w 1885 r. przez austriackiego lekarza Theodora von Escherich. Osłonka rzęskowa (włoski, które mogą wyrastać w każdym miejscu organizmu bakterii) może się obracać, przesuwając bakterię do przodu w tempie porównywalnym do torpedy.

Grypa (Orthomyxovirus)

Ten mikrob nie wygląda jak drań, którego należy się bać. Ale nie należy go także lekceważyć. W wersji pluszowej można się z nimi bez problemu zapoznać, a w życiu łatwo przed nim uchronić.

Grypa jest chorobą dróg oddechowych powodowaną przez szczepy orymyksowirusów. Angielska nazwa grypy „influenza” pochodzi od włoskiego słowa oznaczającego wpływ – w dawnych czasach uważano, że to gwiazdy wywierają wpływ na wybuch epidemii!

Katar (Rhinovirus)

Każdego roku na całym świecie miliony ludzi ma katar i przeziębienie. Teraz możesz dołączyć do nich, jednak bez zachorowania. Nie taki katar straszny, gdy pluszowy!

Na świecie jest ponad 250 różnych wirusów wywołujących przeziębienie! Jednak najbardziej znanym jest rinowirus (po grecku „rhino” znaczy „nos”). Ponad 100 różnych odmian rinowirusów jest odpowiedzialnych za prawie 35% przeziębień.

Komórka jajowa (Ovum)

Nasza komórka jajowa z radością stanie się najmłodszym, pluszowym członkiem rodziny albo prezentem.

Komórka jajowa, czyli żeńska gameta to najważniejsza komórka na świecie, która występuje tylko w organizmie kobiecym.

Podczas gdy organizm mężczyzny produkuje co godzinę miliony plemników, kobiety rodzą się z ograniczonymi zasobami swoich komórek rozrodczych - zaledwie kilka milionów. Okres dojrzewania przeżyje tylko 400 000, a w ciągu miesiąca będzie umierać około 1000. Z początkowych kilku milionów, tylko około 450 ma szansę dać życie dziecku.

Komórka mózgowa (szara) (Neuron)

Im więcej masz neuronów, tym jesteś mądrzejszy. Ten tutaj na pewno pasuje do twojej kolekcji.

Mózg składa się z małych szarych komórek, które w większości są neuronami. W twojej głowie mieści się około 100 miliardów takich komórek!

Typowy neuron jest połączony z tysiącami innych i razem tworzą niewyobrażalnie gęstą sieć, w której przetwarzane są sygnały. W twojej głowie znajduje się ponad 1000 trylionów połączeń lub synaps, i więcej połączeń komunikacyjnych niż jest atomów w całym wszechświecie.

Ale zanim uderzy ci to do głowy, pomyśl: szczytowa ilość połączeń w mózgu występuje we wczesnym dzieciństwie, więc przeciętny trzylatek ma ich dziesięć razy więcej niż przeciętny dorosły!

Komórka nerwowa (neuron)

Nerwowy? Rozluźnij się i zaufaj swoim impulsom - wszystko działa.

Istnieje wiele rodzajów komórek nerwowych. Neurony motoryczne mobilizują nasze mięśnie do pracy, neurony zmysłowe w oczach i uszach reagują na światło i dźwięk, te obecne w nosie i na języku wyczuwają substancje chemiczne odpowiedzialne za zapach i smak, a te na skórze są wrażliwe na dotyk. Oprócz tego istnieje cała sieć innych połączeń neuronalnych, po których podróżują impulsy nerwowe ośrodkowego układu nerwowego i mózgu. Niezależnie od miejsca i funkcji, wszystkie neurony działają w podobny sposób.

Komórka tłuszczowa (Adipocyte)

Poznaj i wykorzystaj swój potencjał z naszym małym, osobistym motywatorem.

W przeciętnym organizmie człowieka jest 40 miliardów korpulentnych komóreczek, których głównym zadaniem jest zapewnienie Ci tłuszczu.

Te małe adipocyty (z greckiego „komórki tłuszczowe") starają się jak mogą. Tłuszcz, który przechowują zapewnia twojemu organizmowi ciepło i ochronę, a nawet transportuje w całym organizmie ważne witaminy takie jak A, D, E i K. Najważniejsze, że gdyby zaszła taka potrzeba, energia zgromadzona w tłuszczu może cię utrzymać przy życiu przez kilka miesięcy.

Nieświeży oddech (Porphyromonas gingivalis)

Brzydki zapach z ust nie jest powodem do śmiechu. Nie zwalaj winy na pikantne jedzenie - mikroby też maja w tym swój udział. Mimo tych figlarzy dalej możemy się śmiać - ale po umyciu zębów.

Wielu ludzi myśli, że cuchnący oddech, znany również pod łacińskim mianem halitosis, to nic innego, jak gazy wydobywające się z żołądka, w szczególności po zjedzeniu cebuli lub czegoś ostrego. Nic bardziej mylnego! Powodem brzydkiego zapachu z ust są najczęściej mikroby, takie jak Porphyromonas gingivalis.

Opryszczka (Herpex simplex virus 2)

Jeśli mieć już opryszczkę, to tylko pluszową.

Opryszczka jest jednym z pradziadków chorób przenoszonych drogą płciową - nazwa „herpes" oznaczająca "pełznięcie" była stosowana przez Hippocratesa 2 500 lat temu na określenie zmian chorobowych, które wydawały się pełznąć po skórze w miarę rozprzestrzeniania.

Nie wiadomo, czy to HSV-2 (wirus herpes simplex-2. powszechna przyczyna opryszczki) był odpowiedzialny za te zamierzchłe zmiany. Inne patogeny mogą powodować podobne zmiany chorobowe Np wirus HSV-który zwykle powoduje zmiany na wargach znane pod nazwą "zimno' może również powodować zmiany na narządach płciowych zwane "opryszczka. A HSV-2 może powodować "zimno"!

Ospa wietrzna (Varicella-Zoster)

Bez obawy - nowa szczepionka na ospę jest już z nami.

Kiedyś zakażenie ospą wietrzną było zwyczajnym etapem dzieciństwa - prawie każdy zetknął się z tą chorobą w jakimś momencie swojego życia. Niektórzy rodzice specjalnie urządzali tzw. „przyjęcia z ospą" dla dzieci, żeby pozarażały się nawzajem, póki są jeszcze w wieku, w którym choroba miałaby łagodny przebieg. Ale czasy, kiedy dorośli ludzie czuli respekt wobec ospy wietrznej, mijają bezpowrotnie: wprowadzenie na rynek skutecznej szczepionki sprawiło, że ospa wietrzna jest tak rzadko spotykana, jak biały kruk.

Co to właściwie jest ospa wietrzna? Naukowo mówiąc jest to infekcja wirusa Varicella-Zoster (z rodziny herpeswirusów, kuzyna opryszczki i mononukleozy). Bardziej ogólnie rzecz ujmując jest to bardzo zakaźna, choć nie zbyt ciężka choroba, zwykle przenoszona przez kontakt bezpośredni (lub przez kaszel lub kichanie), która objawia się setkami swędzących czerwonych krost na całej skórze.

Pędzlak penicyliny (Penicillium chrysogenum)

Poznaj niebieskiego pogromcę bakterii.

Technicznie całe działanie penicyliny sprowadza się do hamowania enzymu transpeptydazy w bakteriach Gram-dodatnich zapobiegając usieciowaniu polimerów peptydoglikanu i upośledzając tworzenie błon komórkowych. Ale to wystarczy, żeby wszystko zmienić!

Powszechnie wiadomo, że w 1928 r. szkocki naukowiec Alexander Fleming odkrył działanie antybakteryjne pleśni Penicillium (po łacinie oznacza „pędzelek", pleśń Penicillium produkuje antybiotyk - penicylinę). Po powrocie do laboratorium po długim weekendzie zauważył, że wzrost bakterii gronkowca złocistego na płytce Petriego którą zapomniał wyczyścić został zatrzymany.

Plemnik (Spermatozoone)

Mali wojownicy naszych mężczyzn to bohaterowie niezliczonych legend.

Określenie sperma, której głównym bohaterem są plemniki ma greckie pochodzenie i oznacza nasienie. Mniej więcej co sekundę powstaje około tysiąca plemników, ale tylko jeden z nich zapłodni komórkę jajową i przekaże potomkowi swoje cechy. W tym najliczebniejszym wyścigu może być tylko jeden zwycięzca.

Płytka krwi (Thrombocyte)

Najlepszy sposób na rany. Jeżeli się zatniesz - płytki zrobią najlepsze szwy.

Płytki krwi, zwane też trombocytami, to najmniejsze komórki (a w zasadzie ich fragmenty) obecne we krwi. Pod mikroskopem przypominają małe dyski lub płytki!

Głównym zadaniem płytek krwi jest zatrzymywanie krwawienia poprzez tworzenie skrzepów. W normalnych okolicznościach płytki krwi podróżują wzdłuż ścianek naczyń krwionośnych, nie przywierając do nich. Jednak gdy dojdzie do uszkodzenia ścianek, płytki krwi ruszają do dzieła - pęcznieją, przyczepiają się do rozerwanych brzegów naczynia krwionośnego, a następnie tworzą siateczkę, która tamuje krwawienie.

Szalona krowa (BSE)

Pozwoli oszaleć z radości obdarowanemu.

Po raz pierwszy zidentyfikowana w Wielkiej Brytanii, znana również pod nazwą gąbczastej encefalopatii bydlęcej (BSE). Powszechnie uważa się że przyczyną choroby są priony (zakaźne cząstki białka). Te nieożywione łańcuchy aminokwasów (dużo mniejsze niż bakterie lub wirusy i nie można ich zniszczyć przez gotowanie) mają charakterystyczną postać skręconych precelków. Zgodnie z teorią mogą oszaleć i skręcić się w niewłaściwą stronę. Podobne białka biorą z nich przykład i również ulegają takim dewiacjom tworząc długie pałeczki, które w konsekwencji blokują funkcje mózgu. (Inne choroby powodowane przez priony obejmują chorobę owiec scrapie, Kuru, stwierdzoną kiedyś u kanibali z Papui-Nowej Gwinei i chorobę Creutzfeldta-Jakoba, która jest wariantem choroby szalonych krów u ludzi.)